Month: November 2025

Il-Prim Ministru jżur l-Isptar Ġenerali ta’ Għawdex u jara servizzi ġodda li se jiġu offruti.

Il-Prim Ministru Robert Abela, akkumpanjat mill-Ministru għal Għawdex u l-Ippjanar Clint Camilleri u l-Ministru għas-Saħħa u l-Anzjanità Attiva Jo Etienne Abela, żar l-Isptar Ġenerali ta’ Għawdex fejn bħalissa għaddej programm estensiv ta’ investiment li qed jittrasforma u jimmodernizza l-kura tas-saħħa f’Għawdex.

Matul din iż-żjara, il-Prim Ministru seta’ jara l-proġetti ewlenin li tlestew fl-aħħar sentejn, fosthom l-installazzjoni tas-sistema l-ġdida ta’ MRI li sa issa wettqet ’il fuq minn 11,000 scan. Permezz ta’ din l-MRI ġdida naqas drastikament il-ħin ta’ stennija fuq livell nazzjonali hekk kif dan is-servizz qed jingħata lill-pazjenti Maltin ukoll li jagħżlu jmorru Għawdex għas-servizz. Din is-sena, fl-Isptar Ġenerali ta’ Għawdex żdiedu wkoll CT scanner ġdid, magna ġdida tal-mammografija 3D, Magni Bi-PAP u CPAP ġodda u diversi tagħmir avvanzat, kif ukoll kamra iperbarika temporanja sakemm titlesta dik permanenti. Dawn l-avvanzi huma xhieda ta’ kemm il-Gvern qiegħed jinvesti fis-settur tas-saħħa f’Għawdex filwaqt li  jkompli jsaħħaħ il-viżjoni ta’ sistema tas-saħħa aktar moderna, integrata u ċċentrata fuq il-pazjent.

Fl-Isptar Ġenerali hemm diversi proġetti li bħalissa jinsabu fi stadju ta’ twettiq, fosthom ir-rinnovar u l-espansjoni tat-Taqsima Kardjo-Respiratorja, l-espansjoni tad-Dipartimenttal-Outpatients li se jżid disa’ kliniċi ġodda u l-modernizzazzjoni sħiħa tal-laboratorju tal-isptar. Dawn l-avvanzi ser ikunu qed jżidu l-kapaċità tal-isptar f’dik li hija prevenzjoni, dijanjosi minn kmieni u trattament speċjalizzat. 

Proġett ieħor kruċjali li ġie spjegat lill-Prim Ministru huwa l-helipad il-ġdid, li se jtejjeb il-ħin ta’ rispons f’każijiet ta’ emerġenza li jeħtieġu trasferiment immedjat lejn MaterDei. Barra minn hekk, l-isptar ser ikollu wkoll żona ġdida għall-inżul tad-drones. Dan biex il-kimoterapija u mediċini sensittivi oħra jkunu jistgħu jaslu direttament f’Għawdex mingħajr dewmien. 

Il-Prim Ministru rringrazzja lit-tim kollu tal-Isptar Ġenerali ta’ Għawdex u enfasizza kif l-investimenti li qed isiru għandhom għan wieħed ċar, li l-Għawdxin jingħataw l-aqwa servizz tas-saħħa f’Għawdex stess, mingħajr il-ħtieġa ta’ vjaġġi lejn Malta għal servizzi li issa qed jiġu provduti lokalment. Il-Prim Ministru Robert Abela nnota wkoll sala apposta għal persuni li jitilfu t-trabi (miscarriage ward) li saret riċentament hekk kif fil-passat persuni li kienu jitilfu t-trabi kienu jitħallew f’sala ma’ persuni li kien ikunu għadhom kif kellhom tarbija.

“Dak li qed naraw hawn illum huwa l-aqwa eżempju ta’ Gvern li jżomm kelmtu u jwettaq. Għawdex qed jirċievi l-ikbar investiment fil-kura tas-saħħa li qatt sar, u dan b’rispett lejn id-dinjità tal-pazjenti u lejn il-professjonisti li jaħdmu hawn. Il-mira tagħna hija waħda dik li l-Għawdxin jingħataw l-istess kwalità ta’ kura bħal Maltin, iżda eqreb lejn darhom”, stqarr il-Prim Ministru Robert Abela.

Il-Prim Ministru Robert Abela, akkumpanjat mill-Ministru għal Għawdex u l-Ippjanar Clint Camilleri u l-Ministru għas-Saħħa u l-Anzjanità Attiva Jo Etienne Abela, inawgura Casa Giuseppe, dar ġdida għall-kura u l-irtirar li tinsab fil-qalba tar-Rabat, Għawdex. Dan l-investiment privat ta’ aktar minn €6.4 miljun qed joffri faċilità moderna li tgħaqqad il-kumdità tal-anzjani mal-ogħla standards ta’ sigurtà li għandu jkollha dar residenzjali.

Matul iż-żjara tiegħu, il-Prim Ministru kellu l-opportunità jara diversi sezzjonijiet tar-residenza, fosthom il-kmamar li fihom jgħixu r-residenti mgħammra bl-aħħar teknoloġija u l-aqwa faċilitajiet. Din ir-residenza għandha wkoll rooftop garden, spazju miftuħ iddisinjat biex joffri ambjent ta’ serenità u kuntatt man-natura għar-residenti. Il-binja nnifisha ġiet mibnija b’enfasi fuq is-sostenibbiltà u bi spazju attrezzat għas-serħan tas-saħħa mentali. 

Il-Prim Ministru Robert Abela kellu wkoll l-opportunità li jpoġġi u jitkellem mar-residenti fil-‘Każin’- fiż-żona komuni fejn l-anzjani jiltaqgħu għall-attivitajiet organizzati għalihom kuljum. Hawnhekk seta’ jisma’ l-esperjenzi tagħhom u japprezza l-atmosfera li toffri din id-dar. Casa Giuseppe, li se tilqa’ fiha 121 persuna u tħaddem aktar minn 90 professjonist, hija xhieda oħra ta’ kif is-settur tal-kura qed ikompli jikber biex joffri servizzi li jagħtu l-aqwa kura lill-anzjani b’mod personalizzat filwaqt li jżommu d-dinjità tagħhom.

Il-Prim Ministru Robert Abela saħaq li investimenti bħal dawn, anke mis-settur privat, huma kruċjali għall-viżjoni tal-Gvern lejn kwalità ta’ ħajja aħjar għall-anzjani. “Illum qed naraw xhieda ta’ kif investiment f’Għawdex mhux biss qed joħloq ix-xogħol, iżda qed jipprovdi serħan il-moħħ u dinjità lill-anzjani tagħna. Din id-dar mhijiex biss binja, iżda hija komunità ħajja fejn ir-residenti jibqgħu attivi u inklużi fis-soċjetà”, stqarr il-Prim Ministru. Huwa żied jgħid li l-Gvern se jibqa’ jappoġġja inizjattivi li jpoġġu lill-persuna fiċ-ċentru tal-kura.

Il-Prim Ministru Robert Abela bi żjara għand il-Bajada Lyons Group

L-użu prattiku tat-teknoloġija ġdida fil-ħajja ta’ kuljum għandha tgħin sabiex il-poplu Malti ma jibżax minn din l-innovazzjoni, anzi jagħmilha tiegħu. Hawnhekk fejn l-irwol tal-intrapriżi lokali u l-innovazzjoni tagħhom tista’ tkun ċavetta importanti. Hekk qal il-Prim Ministru Robert Abela waqt żjara għand il-Bajada Lyons Group li matulha ltaqa’ mal-ħaddiema tal-kumpaniji varji fi ħdan il-Grupp, inkluż inġiniera u esperti tat-teknoloġija, li esibew it-teknoloġiji ġodda li qegħdin jiżviluppaw.

Din iż-żjara saret fl-isfond tat-tħabbira fil-Budget 2026 fuq il-kunċett ‘AI għal kullħadd’ li qed jara €100 miljun investiti sabiex pajjiżna, il-kumpaniji lokali u l-poplu inġenerali jkun lest għal avvanzi mgħaġġla f’dan il-qasam. Dan fl-istess waqt li fil-‘Kabinett man-Nies’ il-Ħamis ġiet imnedija l-istrateġija nazzjonali aġġornata tal-AI li se tkun miftuħa għall-konsultazzjoni pubblika.

Tul iż-żjara Dr Abela qal li l-għodda teknoloġika għandha tkun aċċessibbli għal kulħadd. “Int min int, taqla’ kemm taqla’ u għandek kemm għandek żmien, għandek tgawdi mit-teknoloġija bħall-AI, li ma hijiex biss niċċa ekonomika importanti li għandu pajjiżna iżda għodda għal kull qasam tal-ħajja,” saħaq il-Prim Ministru Robert Abela.

Bajada Lyons Group li jaħdem miż-żona industrijali ta’ Bulebel għandu 35 sena ta’ esperjenza fil-qasam tal-fotovoltajiċi u jħaddem iktar minn 200 ruħ. Fis-snin li għaddew kompla jespandi l-operat tiegħu kemm b’servizzi ġodda b’rabta mal-enerġija kif wkoll fl-oqsma tal-ospitalità u l-kura tal-anzjani. Madanakollu fl-iktar żviluppi riċenti l-Grupp qiegħed jiffoka mhux biss fuq iktar diġitalizzazzjoni iżda saħansitra investa fi start-ups innovattivi u qiegħed joffri servizz ta’ inkubazzjoni. Dan jfisser li Bajada Lyons qiegħed jilqa’ lill-istart-ups fit-tim tiegħu u jgħinhom jiżviluppaw il-prodotti tagħhom.

Fost id-diversi teknoloġiji fi ħdan il-Grupp li ntwerew lill-Prim Ministru kien hemm innovazzjonijiet li jitwaħħlu ma’ robot, id robotika u kelb robotiku. Dawn qed jiġu żviluppati u integrati mill-kumpanija Kingswell Innovation. Bihom qed joħolqu funzjonijiet ġodda li fihom il-bniedem jkun fil-kontroll iżda jevita sitwazzjinijiet perikolużi jew anke jieħu lura ħiliet permezz ta’ prostetiċi. Ma’ kumpanija oħra, Digital Brian, il-Prim Ministru Robert Abela ddiskuta użi varji tal-AI kemm fil-monitoraġġ ta’ pazjenti fis-swali, kontrolli tat-tagħmir tas-saħħa u sigurtà fuq post tax-xogħol, chatbots u sistemi għal trasport iktar effiċjenti.

Il-fundatur ta’ Bajada Lyons Group, Mark Bajada, tkellem mal-Prim Ministru dwar kif dejjem ra li f’deċennji differenti jiżviluppa dak li jagħmel il-Grupp quddiem sfidi ġodda: “Qed inrawmu ekosistema li tgħaqqad l-operat tan-negozju tradizzjonali ma’ teknoloġiji trasformattivi kemm għall-klijenti tagħna u għal pajjiżna b’mod aktar wiesa’. Nemmnu li Malta tista’ tkun kompetitur ewlieni għal soluzzjonijiet ta’ awtomatizzazzjoni intelliġenti u ta’ intrapriżi xprunati mill-AI.”

Il-Prim Ministru kien akkumpanjat mill-Ministru għall-Intern, is-Sigurtà u x-Xogħol Byron Camilleri u l-Membru Parlamentari tal-Gvern Cressida Galea.

Il-Prim Ministru Robert Abela għamel żjara uffiċjali waqt it-tielet edizzjoni tat-TECHXPO25, li qed issir fl-MFCC Ta’ Qali bit-tema “Connecting Innovation, Shaping Tomorrow”. Dan l-avveniment annwali jiġbor taħt saqaf wieħed mexxejja fl-industrija, start-ups innovattivi, entitajiet tal-pubbliċi, professjonisti, studenti u akkademiċi, bl-għan li jesploraw l-aħħar żviluppi fid-diġitalizzazzjoni, l-Intelliġenza Artifiċjali (AI) u teknoloġiji emerġenti li qed ibiddlu l-mod kif naħdmu u ngħixu.

Waqt din iż-żjara, il-Prim Ministru nnota b’sodisfazzjon kif it-TECHXPO tirrifletti l-fiduċja li dejjem qed tikber fl-ekosistema ta’ pajjiżna f’dak li għandu x’jaqsam mas-settur diġitali u l-innovazzjoni.

Il-Prim Ministru saħaq kif l-impenn tal-Gvern lejn futur dejjem aktar diġitali u innovattiv huwa allinjat mal-Viżjoni Malta 2050 – Viżjoni li se tmexxina lejn pajjiż fejn l-għodod diġitali jwasslu għal titjib fill-ħajja ta’ kuljum, u fejn iċ-ċittadini jħossuhom kunfidenti jużawhom. Huwa sostna li din mhijiex aspirazzjoni futuristika, iżda realtà li diġà qed tinbena permezz ta’ investimenti konkreti.

Pajjiżna qed jinvesti b’mod strateġiku f’setturi ta’ valur miżjud għoli permezz tad-diġitalizzazzjoni, is-setturi tal-gaming, l-manifattura, is-settur marittimu, u dak tal-avjazzjoni, il-fintech, u l-ekonomiji blu u ħadra.

Filwaqt li t-trasformazzjoni teknoloġika mixja ’l quddiem, l-għan ewlieni tal-Gvern jibqa’ wieħed – dak li jtejjeb l-kwalità tal-ħajja. Permezz tal-programm tal-AI għal Kulħadd, il-Gvern se jkun qed joffri taħriġ u ċertifikazzjoni b’xejn għall-istudenti, ġenituri, ħaddiema u anzjani. Kull min itemm dan it-taħriġ se jkun qed jingħata sottoskrizzjoni bla ħlas għal servizz ta’ AI bħall-ChatGPT jew Gemini.

Intant, Malta qed tkompli ssaħħaħ l-infrastruttura tagħha f’dak li għandu x’jaqsam mal-innovazzjoni permezz ta’ DiHubMT, iċ-Ċentru Ewropew għal Innovazzjoni Diġitali li issa qed jospita madwar 50 start-up u jipprovdi aċċess għal għodod tal-AI, cloud services, cybersecurity u l-High-Performance Computer (HPC). L-investiment fil-HPC qed jippermetti lill-akkademiċi, studenti u intrapriżi jippruvaw simulazzjonijiet avvanzati u jiżviluppaw mudelli tal-AI lokalment.

Din iż-żjara mill-Prim Ministru Robert Abela saret wara li l-Ħamis ġiet imnedija l-Istrateġija Nazzjonali aġġornata dwar l-AI li se tiftaħ għall-konsultazzjoni pubblika u li tpoġġi lin-nies, il-ġid komuni u s-sostenibbiltà fiċ-ċentru tagħha. L-Istrateġija Nazzjonali dwar AI tħaddan pjan konkret ta’ kif l-AI se tkun qed issaħħaħ il-poplu Malti u Għawdxi, tappoġġa l-industriji u ttejjeb is-servizzi pubbliċi b’mod etiku, trasparenti u sigur.

• Għandna l-potenzjal li nkomplu ntejbu l-kwalità tal-ħajja tan-nies bit-teknoloġija

• In-negozji f’Malta li jużaw l-AI jaqbżu l-medja tal-Unjoni Ewropea

F’laqgħa tal-Kabinett tal-Ministri miftuħa għan-nies fl-MFCC f’Ta’ Qali waqt li qed tittella’ t-Techxpo, il-Prim Ministru Robert Abela ħabbar konsultazzjoni pubblika nazzjonali ġdida li se tiftaħ dwar strateġija aġġornata li għandu l-Gvern għall-Intelliġenza Artifiċjali (AI). Il-Prim Ministru fisser kif pajjiżna kien diġà proattiv meta seba’ snin ilu kien wieħed mill-ewwel pajjiżi fl-Unjoni Ewropea li nieda strateġija nazzjonali dwar l-AI. Ħames snin qabel l-għeluq ta’ din l-istrateġija, pajjiżna diġà implimenta 80% minnha.

Huwa qal li f’dinja li tinbidel kontinwament u f’settur li jagħmel avvanzi ġodda kuljum, il-Gvern qed iniedi strateġija aġġornata. Din l-istrateġija aġġornata taħdem id f’id mal-Viżjoni Malta 2050 li timbotta ’l quddiem l-inklużjoni soċjali u l-progress ekonomiku li minnu jgawdi kulħadd. L-istrateġija tippreżenta miżuri aġġornati sabiex is-settur tal-AI ma jkunx marbut biss mal-aspett ekonomiku imma jservi wkoll biex tkompli tissaħħaħ il-kwalità tal-ħajja tal-familji Maltin u Għawdxin.

Fl-indirizz tiegħu fil-laqgħa tal-Kabinett il-Prim Ministru Robert Abela sostna li Malta għandha track record, l-investiment u r-rieda biex tibqa’ miexja ’l quddiem fi prosperità ġdida li tagħti futur għal uliedna. Spjega li l-AI għandha tkun għodda ta’ kulħadd u li b’mod tanġibbli tagħmel id-differenza fil-ħajja tan-nies. “Għalhekk fil-Budget li preżentajna ressaqna viżjoni ta’ AI għal kulħadd, biex nagħtu l-ħiliet meħtieġa ħalli kulħadd jirnexxi”, qal il-Prim Ministru hu u jinnota l-fond ta’ €100 miljun fl-AI u miżuri oħra mħabbra mill-Gvern fil-Budget għall-2026 favur it-trasformazzjoni diġitali.

Fil-laqgħa tal-Kabinett li fiha intervjenew bosta professjonisti u nies mill-oqsma tal-ekonomija diġitali u l-Intelliġenza Artifiċjali, il-Prim Ministru Robert Abela saħaq li Malta trid issir l-aktar pajjiż AI-friendly fl-Ewropa. Qal li huwa għalhekk li rridu li kulħadd ikollu l-għodda neċessarji biex jieħu vantaġġ mit-teknoloġiji ġodda. Fisser kif l-AI mhux qegħda hemm biex tieħu xogħol in-nies iżda biex ittejjeb l-operat tal-ħaddiema tagħna u toħloq karrieri ta’ kwalità b’kundizzjonijiet tax-xogħol aqwa. L-AI ittejjeb ukoll il-ħidma u l-kwalità tas-servizzi offruti fl-oqsma ewlenin tal-ħajja, fosthom is-saħħa, l-edukazzjoni u l-ambjent.

Irrimarka li rridu dak pożittiv mit-teknoloġija filwaqt li nwarrbu dak negattiv. “Uliedna jrid jibqgħu wlied b’moħħ liberu u kreattiv. Aħna Gvern progressiv li nemmnu fil-potenzjal tat-teknoloġija u fejn kulħadd ikollu l-istess opportunitajiet biex jilħaq l-aspirazzjonijiet tiegħu”, sostna l-Prim Ministru Robert Abela.

Il-Prim Ministru spjega li pajjiżna issa għandu bażi ekonomika soda biex ikompli jkattar is-suċċess ta’ dawn in-niċeċ ekonomiċi ġodda u joħloq aktar ġid. Fil-fatt, id-Digital Economy and Society Index (DESI) juri li r-rata ta’ negozji f’Malta li jużaw l-AI taqbeż il-medja tal-Unjoni Ewropea. F’dan il-kuntest, il-Prim Ministru Robert Abela qal li t-teknoloġija u l-AI tagħti opportunità lil Malta tkompli ssostni t-tkabbir ekonomiku li rreġistrat fl-aħħar snin, b’anqas użu intensiv tal-art u mingħajr il-bżonn ta’ ħafna ħaddiema ġodda.

Irrimarka li l-esperti internazzjonali, fosthom il-Fond Monetarju Internazzjonali (IMF), jaqblu li Malta tinsab f’pożizzjoni tajba biex tgawdi mill-iżvilupp tal-AI u kif pajjiżna kapaċi jiżviluppa l-AI b’mod effettiv u jisfrutta l-vantaġġi li toffri. Dr Abela semma wkoll li l-IMF innota li kważi żewġ terzi tal-ħaddiema f’pajjiżna għandhom ħiliet diġitali bażiċi jew ftit aktar. Hawn issemma wkoll l-e-Government Benchmark, rapport tal-KummissjoniEwropea li ta ċertifikat eċċellenti lil Malta fejn jidħol dan is-settur. 

Techxpo qed issir bejn l-20 u t-22 ta’ Novembru 2025 fl-MFCC, Ta’ Qali u fiha qed jieħdu sehem bosta intrapriżi lokali li jispeċjalizzaw fit-teknoloġija, l-Intelliġenza Artifiċjali u l-qasam diġitali.